پایان نامه بررسی خصوصیات اکولوژیکی و فیتو شیمیایی دو گونه مرزه بختیاری و مرزه کلاری

پایان نامه کارشناسی ارشد

عنوان :

خصوصیات اکولوژیکی و فیتو شیمیایی دو گونه مرزه بختیاری و مرزه کلاری

با فرمت قابل ویرایش word

تعداد صفحات: 115  صفحه

تکه های از متن به عنوان نمونه :

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                  صفحه

چکیده 1

فصل اول: مقدمه و بیان مسئله

1-1- مقدمه 3

1-2- بیان مسئله 5

فصل دوم: کلیات و بررسی منابع

2-1- گیاهان دارویی در جهان و ایران  8

2-1-1- مزایای استفاده از گیاهان دارویی.. 9

2-1-2- معایب استفاده از گیاهان دارویی.. 11

2-2- معرفی تاکسون مورد تحقیق  12

2-2-1 - بررسی جایگاه سیستماتیکی تاکسون مورد تحقیق.. 13

2-2-2- خصوصیات ظاهری تیره نعناعیان. 13

2-2-3- اهمیت تیره نعناعیان. 15

2-2-4- جنس‌های مهم تیره نعناعیان. 15

2-3- جنس مرزه 16

2-3-1- خصوصیات کلی گونه‌های جنس مرزه 18

2-3-2- برخی گونه‌های جنس مرزه 19

2-4- مرزه بختیاری Satureja bachtiarica Bunge . 20

2-4-1- گیاه‌شناسی.. 20

2-5- مرزه کلاری Satureja kallarica Jamzad . 22

2-5-1- گیاه‌شناسی.. 22

2-4-2- اکولوژی مرزه بختیاری.. 23

2-5-2- اکولوژی مرزه کلاری.. 23

2-4-3- پراکنش مرزه بختیاری.. 24

2-5-3- پراکنش مرزه کلاری.. 24

2-6- کشت و زراعت مرزه 25

2-7- فیتو‌شیمی جنس مرزه 26

2-8- خواص درمانی جنس مرزه 27

2-9- اسانس و مواد مؤثره 28

2-9-1- روش‌های استخراج اسانس... 28

2-9-2- بیوشیمی اسانس... 30

2-9-3- عوامل مؤثر بر اسانس... 32

2-10- انواع ترکیبات ثانویه 35

2-11- فیتوشیمی  36

2-11-1- کاربرد فیتوشیمی.. 37

2-11-2- آشنایی با کروماتوگرافی گازی ( GC ) و طیف‌سنجی جرمی ( MS ) 37

2-11-3- فرآیند دستگاه 39

2-11-4- روش GC-MS. 41

2-12- بررسی منابع در خصوص فیتوشیمی اسانس گیاهان جنس مرزه 43

2- 13 - اهداف مورد مطالعه 49

فصل سوم: مواد و روش‌ها

3-1- خصوصیات مناطق مورد مطالعه 51

3-1-1- خصوصیات جغرافیایی مناطق مورد مطالعه. 51

3-1-2- خصوصیات خاکشناسی مناطق مورد مطالعه. 56

3-1-3- خصوصیات هواشناسی مناطق مورد مطالعه. 57

3-2- روش بررسی خصوصیات گیاه‏شناسی  58

3-2-1- زمان جمع‏آوری گیاه 58

3-2-2- روش جمع‏آوری گیاه 58

3-2-3- روش آماده‏سازی گیاهان. 59

3-2-4- روش بررسی فیتوشیمیایی گیاهان. 61

3-3- روش محاسبات آماری  65

فصل چهارم: نتایج و بحث

4-1- خصوصیات اکولوژیکی دو گونه مرزه بختیاری و کلاری  67

4-2- عملکرد اسانس    68

4-3- تجزیه فیتوشیمیایی اسانس .....................................................................................................70

4-3-1- مرزه کلاری .......................................................................................................................70

4-3-2- مرزه بختیاری.. 73

4-3-3- مرزه زراعی ........................................................................................................................74

4-3-4- مرزه خوزستانی.. 75

4-4- مشاهدات میکرومورفولوژی مرزه کلاری و مرزه بختیاری  84

4-5- نتیجه‌گیری کلی  85

4-6- پیشنهادات   86

منابع. 87

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                صفحه

جدول3-1- خصوصیات جغرافیایی مناطق مورد مطالعه 54

جدول3-2- خصوصیات خاک‌شناسی خاک مورد آزمایش    56

جدول3-3– خصوصیات اقلیمی مناطق مورد مطالعه 57

جدول4-1- تجزیه واریانس عملکرد اسانس    69

جدول4-2- ترکیبات شیمیایی مرزه کلاری  72

جدول4-3- ترکیبات شیمیایی اصلی شناسایی شده در اسانس گونه‌های مرزه 76

جدول4-4- ترکیبات شیمیایی اسانس در مرزه بختیاری و مرزه زراعی و مرزه خوزستانی مورد مطالعه 79

فهرست نمودارها

عنوان                                                                                                  صفحه

نمودار4-1- مقایسه میزان عملکرد اسانس به روش آزمون دانکن در سطح احتمال 5 درصد  69

فهرست اشکال

عنوان                                                                                                   صفحه

شکل2-1- مرزه بختیاری (.  Satureja bachtiarica Bunge) در مرحله‌ی قبل از گل‌دهی ... 21

شکل2- 2- مرزه بختیاری (. Satureja bachtiarica Bunge) در مرحله‌ی گل‌دهی 21

شکل2-3 - مرزه کلاری ( Satureja kallarica Jamzad . ) در مرحله‌ی گل‌دهی ... .23

شکل3-1- نقشه استان چهارمحال و بختیاری و موقعیت آن در ایران 54

شکل3-2- نقشه پراکنش نقاط نمونه‌برداری مرزه کلاری و مرزه بختیاری در سطح استان چهارمحال و بختیاری  55

شکل3-3- نقشه پراکنش نقاط نمونه‌برداری مرزه زراعی و مرزه خوزستانی در استان‌های اصفهان و خوزستان 55

شکل3-4- روش خشک کردن نمونه‌ها.............................................................................................59

شکل3-5- دستگاه کلونجر................................................................................................................60

شکل3-6- دستگاه GC/MS ............................................................................................................64

شکل4-1- کروماتوگراف حاصل از تزریق اسانس مرزه کلاری به دستگاه کروماتوگرافی گازی ... 71

شکل4-2- کروماتوگراف حاصل از تزریق اسانس مرزه بختیاری به دستگاه کروماتوگرافی گازی.. 73

شکل4-3- کروماتوگراف حاصل از تزریق اسانس مرزه زراعی به دستگاه کروماتوگرافی گازی 74

شکل4-4- کروماتوگراف حاصل از تزریق اسانس مرزه خوزستانی به دستگاه کروماتوگرافی گازی.. 75

شکل4ـ5 ـ ساختار شیمیایی پیپریتنون اکسید C10H16O2       81

شکل4-6- ساختار شیمیایی کارواکرول C10H14O 82

شکل4-7- ساختار شیمیایی گاما ترپینن C10H16 83

شکل4-8- میکرومورفولوژی برگ و ساقه مرزه کلاری.. 84

شکل4-9- میکرومورفولوژی برگ و ساقه مرزه بختیاری  84

چکیده

     مرزه کلاری (Satureja kallarica Jamzad.) و مرزه بختیاری (Satureja bachtiarica Bunge.) متعلق به تیره‌ی نعناییان (Lamiaceae) ازگیاهان دارویی، معطر و اندمیک در ایران می‌باشند. مرزه کلاری گیاهی علفی چندساله است که در ارتفاعات کوه کلار به صورت خودرو رشد می‌کند. قسمت‌های هوایی مرزه کلاری و مرزه بختیاری به ترتیب در دو مرحله از رشد (در زمان گل‌دهی و قبل از گل‌دهی) از کوه کلار و سبزکوه در استان چهارمحال و بختیاری جمع‌آوری شدند. تجزیه GC و GC/MS اسانس به دست آمده از قسمت‌های هوایی مرزه کلاری 12 ترکیب را نشان داد که9/91٪ از کل اسانس را شامل می‌شود. عملکرد اسانس مرزه کلاری و مرزه بختیاری به ترتیب 15/0 و 39/1 میلی‌لیتر در 100 گرم ماده خشک اندام هوایی بودند. ترکیبات اصلی اسانس در مرزه کلاری پیپریتنون اکسید (2/71٪)، لیمونن (7/6٪) و پیپریتنون (4/5٪) است. ترکیب اصلی اسانس در مرزه بختیاری کارواکرول (4/46 ٪)، گاما – ترپینن (32/21 ٪) و پارا- سیمن (42/9٪) می‌باشد. هر دو اسانس مرزه کلاری و مرزه بختیاری در مونوترپن‌ها به ویژه مونوترپن‌های اکسیژنه غنی می‌باشد. در نهایت از تحقیق حاضر چنین می‌توان نتیجه گرفت که این دو گیاه که از گونه‌های انحصاری ایران واندمیک استان چهارمحال و بختیاری هستند از نظر ریختی و به خصوص اسانس و ترکیبات ثانویه با یکدیگر تفاوت چشمگیری دارند. با توجه به نتایج تحقیق حاضر باید مدیریتی در جهت حفاظت از گیاهان انحصاری دارویی به خصوص گونه‌ی مرزه کلاری که در خطر تهدید می‌باشد اعمال شود.

واژگان کلیدی: پیپریتنون، پیپریتنون اکسید، کارواکرول، Satureja kallarica Jamzad. ، Satureja bachtiarica Bunge.

1-1- مقدمه

گیاهان دارویی[1] به گیاهانی گفته می‌شود که دارای مواد مؤثره[2] مشخصی باشند و در درمان بیماری یا پیشگیری از بروز آن در انسان یا دام مورد استفاده قرار ‌گیرند و هم‌چنین نام آن‌ها در یکی از فارماکوپه‌های[3] معتبر بین المللی ذکر شده باشند (مجنون حسینی و دوازده امامی، 1386).

گیاهان دارویی از ارزش و اهمیت خاصی در تأمین بهداشت و سلامت جوامع، هم از لحاظ درمان و هم پیشگیری از بیماری‌ها، برخوردار بوده و هستند. این بخش از منابع طبیعی قدمتی همپای بشر داشته و در طول نسل‌ها یکی از مهم‌ترین منابع تأمین غذایی و دارویی بشر بوده است (قاسمی، 1388). گرایش عمومی جامعه به استفاده از داروها و درمان‌های گیاهی و به طور کلی فرآورده‌های طبیعی، به ویژه در سال‌های اخیر روبه افزایش بوده و مهم‌ترین علل آن، اثبات آثار مخرب و جانبی داروهای شیمیایی از یک طرف و ایجاد آلودگی‌های زیست محیطی که کره زمین را تهدید می‌کند، از سوی دیگر بوده است. در حال حاضر، حدود یک سوم داروهای مورد استفاده در جوامع انسانی را داروهایی با منشأ طبیعی و گیاهی تشکیل می‌دهد (آریا پور و میرزایی ملا احمد ، 1389).

اگرچه داروهای شیمیایی به طور سریع اثر بخشند ولی اکثر آن‌ها عوارض جانبی نامطلوبی بر بدن انسان بر جای می‌گذارند. در حالی که مواد دارویی حاصل از گیاهان با آن که به تدریج تأثیرگذار می‌باشند، دارای اثرات مفیدی بوده و چندان اثرات جانبی ندارد. مواد مؤثره گیاهان، به خصوص عطریات و اسانس‌ها، موارد استفاده‌ی متعدد و متفاوتی در صنایع لوازم آرایش، صنایع مواد شیمیایی خانگی دارند، به طوری که بدون حضور مواد مؤثره‌ی مذکور، ساخت و تهیه‌ی بسیاری از محصولات امکان‌پذیر نخواهد بود (امید بیگی، 1384).

جنس مرزه (Satureja) متعلق به تیره‌ی نعناعیان (Lamiaceae)، مشتمل بر حدود 200 گونه‌ی علفی و درختچه‌ای، که به طور وسیع در منطقه‌ی مدیترانه، آسیا و آمریکای شمالی گسترده شده است (Cantino et al., 1992). در فلور ایران، این جنس با 12 گونه‌ی متداول مشاهده شده میان رشته کوه‌ها در قسمت جنوب غربی کشور بیان گردیده است (Jamzad, 1992 ; Rechinger, 1982).

همه‌ی 9 گونه‌ی اندمیک مرزه در فلور ایرانیکا گزارش شده است، دو گونه‌ی مرزه کلاری (Satureja Kallarica Jamzad.) و مرزه بختیاری (Satureja Bachtiarica Bunge.) در منطقه چهارمحال و بختیاری، جنوب غربی ایران گسترده شده‌اند (Mozaffarian, 2008).

قسمت‌های هوایی و ترکیبات فرار مرزه به عنوان گیاه دارویی استفاده می‌گردد. مرزه‌ها منبعی از ترکیبات فعال بیولوژیکی با ارزش‌اند. هر دو اندام هوایی و ترکیبات با ارزش مرزه، که منبعی از ترکیبات فعال بیولوژیکی هستند، درتهیه‌ی داروهای عمومی و ترکیب شده با بسیاری از داروهای گیاهی استفاده می‌گردند (Mozaffarian, 2008). در ایران، گونه‌های مرزه به صورت متداول به عنوان چایی، چاشنی (ادویه و طعم‌دهنده)، و اهداف دارویی استفاده می‌شود (Bezic et al., 2009).

                                                                                                                     

پایان نامه بحران ملی آلودگی منابع آب و سیاستهای دولت برای مقابله با بحران

پایان نامه بحران ملی آلودگی منابع آب و سیاستهای دولت برای مقابله با بحران

توضیحات محصول :این تحقیق( پروژۀ دورۀ کارشناسی ) به  بررسی بحران ملی آلودگی منابع آب و سیاستهای دولت برای مقابله با بحران  پرداخته .که در4بخش با فرمت ورد در 171 صفحه و  قابل ویرایش برای دانشجویان گرامی تهیه شده است.

دانلود پایان نامه بحران ملی آلودگی منابع آب و سیاستهای دولت برای مقابله با بحران

مقدمه
مسأله¬ی آلودگی یکی از مهمترین و حادترین مسائل ناشی از تمدن انسانی در جهان امروز به شمار
 می¬رود؛ چرا که از اعماق چند هزار متری زمین گرفته تا معادن، آبهای تحت الارضی، بیوسفر، تروپوسفر و حتی در داخل هواپیماهای بلند پرواز و جو خارجی زمین، چرخه و سیستم حیات را مورد تهدید قرار داده¬است. مولکول آلاینده¬ای که امروزه از کارخانه یا منبع آلوده کننده¬ی دیگری مثلاَ در اروپا، وارد محیط می¬شود، اگر تجزیه نشود یا تغییر شکل ندهد، احتمالاَ بعد از چندی می-تواند در  ریه¬ی انسانهایی که در قلب جنگلهای آفریقا یا دشتهای وسیع آسیا زندگی می¬کنند وارد شود.  آلودگی برای افراد مختلف مفهوم و معنی متفاوتی دارد. مردم معمولی ممکن است تحریک چشم ناشی از یک گاز یا آب¬آلوده را آلودگی به حساب آورند. برای کشاورزی که یک عامل به گیاهان یا حیواناتش آسیب می¬رساند آلودگی محسوب می¬شود؛ اما هرگاه بخواهیم تعریف جامع و کلی و در عین حال ساده و همه فهمی برای آلودگی محیط زیست در نظر بگیریم چنین می¬توان گفت که آلودگی محیط عبارت است از «وجود یک یا چند ماده¬ی آلوده کنند در محیط زیست به مقدار و مدتی که کیفیت یا چرخه¬ی طبیعی را به¬طوری که مضر به حال انسان یا حیوان، گیاه و یا آثار و ابنیه باشد، تغییر دهد. به بیان ساده¬تر هرگاه ماده یا موادی بیگانه با غلظتی خاص وارد عناصر محیطی شوند و تعادل طبیعی آنها را بر هم بزنند صحبت از آلودگی می¬شود.» اینکه جهان کنونی با بحران محیط زیست روبه¬رو است، مسئله¬ی تازه¬ای نیست که اینجا از آن صحبت شود. کتابها و مقاله¬های بسیاری روزانه در سراسر جهان منتشر می¬شود که هشدار دهنده¬ی این مسئله است. در کشور ما هم تا کنون کتابهای زیادی منتشر شده، مقاله¬های زیادی منتشر شده و روزنامه¬ها و نشریات بارها و بارها به این نکته¬ی مهم پرداخته¬اند که تکرار آن اینجا ضرورتی ندارد و از موضوع بحث دور است. چیزی که حائز اهمیت است و کارشناسی تخصصی می¬طلبد این است که به طور ویژه در ایران برای مقابله با این آلودگیها چه اقداماتی شده است؟ سازمانهای متولی محیط زیست تا  چه اندازه توانسته¬اند در این راستا موفق عمل کنند و باری از آلودگی روزافزون محیط زیست ایران را بردارند؟ آن هم در کشوری که با بحران محیط زیست روبه¬رو است و این را همه می¬دانند؛ حتی عموم مردم، هرچندکه این مطلب را ابتدایی درک کرده باشند؛ چه اینکه مردم ایران هر روز شاهد آلودگیهای بسیاری هستند؛ از آلودگی هوای شهرها گرفته تا طعم بد آبی که استفاده می¬شود. طراوت جنگلها و رودخانه¬ها و دریاهای زیبای ایران از بین رفته و مردم به طور فزاینده¬ای با این بحران روبه¬رو هستند و شاید وقت آن رسیده باسشد که صراحتاٌ اعلام شود اگر فکری به حال این معضل نشود  آلودگی همچون یک بمب ساعتی عمل می¬کند و بالاخره روزی منفجر می¬شود و آنگاه تمام سازمانهایی که خود را مدافع این مهم می¬دانند باید پاسخگو باشند

بخش اول: درآمدی بر آلودگی آب 
 
1. آلاینده¬های آب و تأثیرات آنها بر حیات انسان از نظر مقدار و حجم، 2/97 درصد از آبهای موجود در سیاره¬ی زمین در اقیانوسها و دریاها انباشته شده¬است. حجم آبهای شیرین در جهان بسیار کم و فقط 8/2 درصد کل آبهاست. از این میزان نیز، مقدار زیادی به شکل یخ در یخچالهای قطبی و کوهستانی(15/2 درصد) و آبهای زیرزمینی
(62/0 درصد) قرار دارد و تنها 0001/0 درصد از کل حجم آبهای جهان در دسترس انسان است. این میزان نیز با توجه به عوامل بسیاری در معرض آلودگی قرار دارند.
 بسیار حائز اهمیت است و لازم است چگونگی آلودگی آب از جنبه¬های مختلف مورد بررسی قرار گیرد:
 الف-  مقایسه آلودگی و پاکیزگی آب: آلودگی، انحراف از پاکیزگی است. وقتی موضوع آلودگی محیط زیست مطرح می¬شود، بیش از آنکه منظورمان انحراف از یک حالت پاکیزه باشد، منظور انحراف از یک حالت معمولی است. این ماده که به طور وسیعی در همه جا گسترده، حلالی خوب و به¬طور طبیعی هرگز به صورت کاملا خالص یافت نمی¬شود. حتی در غیرآلوده¬ترین نواحی جغرافیایی،آب باران شامل گازهای n2,co2,o2 محلول در آن است و همچنین گرد و غبار یا ذرات معلق در اتمسفر به صورت تعلیق در آب حل می¬شوند. آب چشمه¬ها و آبهای طبیعی سطحی معمولاً شامل ترکیبات حل شده از فلزاتی نظیر  می¬باشند